08 Oct 2018

Een kijkje in de keuken van de moderne archeologie

HOE RECONSTRUEER JE EEN ROMEINS STADSCENTRUM UIT DE VIJFDE EEUW ONDANKS DE VERNIELINGEN VAN DE AFGELOPEN 300 JAAR?

Ok dit jaar weer vervolgt het Ostia Forum Project haar opgravingsprogramma. Op hetzelfde moment dat dit artikel wordt geschreven zitten de archeologen en hun studenten midden in de campagne van 2018 die begon op 16 augustus en eindigt op 28 september.

 Foto 1: De 'main foro portico' aan de zuid/oost kant van het Forum.

HET OSTIA FORUM PROJECT (deel 2) - EEN KIJKJE IN DE KEUKEN VAN DE MODERNE ARCHEOLOGIE

Een verslag van Daniel Martin Beurze Damgaard1
In de eerste aflevering van de serie over het Ostia Forum Project zagen we dat Ostia tot aan 1941 al op grote schaal was opgegraven, maar dat vele stukken nog nooit wetenschappelijk waren gedocumenteerd.

Foto 2: Het Forum

Alhoewel er relatief goede plattegronden van de muren zijn werden bodem- oppervlakken slechts zelden vermeld. Er bestaan alleen uitgebreide kaarten van waardevolle bodemoppervlakken zoals vloeren met mozaïek figuren, maar gewone simpele mozaïekvloeren en vloeren van cement, travertijn en zelfs marmer worden nauwelijks genoemd. De situatie is zelfs nog erger als het gaat om pleinen, met als prominent voorbeeld het Forum (zie foto 2), die nog nooit gedetailleerd in kaart waren gebracht met individuele vloeren en de verschillende sporen van gebruik en hergebruik. Daarom hanteren we bij het onderzoeken van het terrein vanaf het begin van het project in 2002 tot aan de dag van vandaag een systematische aanpak in verschillende stappen die daar verandering in moet brengen:

De eerste stap: Het archeologisch reinigen van het bodemoppervlak
Het idee is om de micro-stratigrafie in en onder de huidige lagen van begroeiing uiterst voorzichtig schoon te maken. Dit geeft ons een blik op precies dezelfde situatie die de vorige opgravers zagen en die we dan alsnog gedetailleerd kunnen vastleggen, hetgeen onze voorgangers vanaf het begin van de 19e eeuw tot aan het midden van de twintigste eeuw nalieten.
Na het verwijderen van de recente vegetatie en de sporen van toeristen, vonden we een deels zeer ongelijk oppervlak. Dit was het resultaat van eeuwen schatgraverij en de bijna onwetenschappelijke manier van opgraven uit de dertiger jaren van de vorige eeuw. Gelukkig kunnen we bij sommige gebieden terugvallen op de uitstekende plattegronden die door, bijvoorbeeld Italo Gismondi2, voor 1938 zijn gemaakt en de dagboeken tot 1924 van Raffaele Finelli3.

Foto 3: Oppervlakte reiniging op de 'Main Forum Portico' 

De twee stap: Geofysische analyse
Ons tweede doel was om op grote schaal bodemonderzoek te doen op dieptes van 20 cm tot 160 cm. Op die manier zouden we kunnen detecteren waar er zich nog substantiële restanten van gebouwen bevonden en waar her-opgevulde gebieden van vroegere, niet gedocumenteerde, opgravingen.

De derde stap: Strategische grondboringen
Het was de bedoeling om, aan de hand van de resultaten van de geofysische analyse, op strategische plaatsen grondboringen te verrichten. Door het vaststellen tot waar de on-gedocumenteerde opgravingen tot aan de vijftiger jaren van de vorige eeuw waren uitgevoerd was het mogelijk om, met behulp van oude foto’s, dagboeken en geofysische plattegronden, onderzoek te doen met zo weinig mogelijk fysiek opgraafwerk. In voorheen opgegraven en weer dicht gegooide gebieden werden sleuven van meer dan 30 cm diep aangebracht met als doel deze gebieden weer te ontdoen van eventuele latere opvullingen en de situatie van voor die opgravingen uit de vroegere periode in kaart te brengen.

De vierde stap: Het documenteren van alle antieke bodemoppervlakken. 
Na het ‘schoonmaken’ van de oppervlakken hebben we alle nog voorhanden zijnde sporen van laat antieke vloeren en lagen geprobeerd in kaart te brengen. Rekening houdend met de onomkeerbare erosie veroorzaakt door weer, wind en massatoerisme, kan het van actieve hulp zijn bij conservatie om al deze antieke oppervlakken vast te leggen met behulp van de meest geavanceerde technieken die ons vandaag de dag ter beschikking staan:

  •  Tweedimensionale foto mozaïeken in de hoogste resolutie via digitale fotografie 
  •  3-D laserscans met kleur informatie
  •  3-D ortho-fotografie4

Met behulp van speciale computerprogramma’s kunnen van de laserscans foto’s worden geproduceerd die hetzelfde beeld geven als een gewone foto (zie foto 4), met dit verschil dat de kijker zich als het ware binnen een driedimensionale ruimte van een model kan bewegen.

Foto 4: Metingen vanaf het standpunt van de laserscanner, gerelateerd aan geografisch coördinaten met puntenwolk meting leidt m.b.v. speciale
computerprogrammas tot wereld coördinaten.

Om ook grote oppervlakken op deze wijze te kunnen documenteren hebben we een compleet digitaal opnamesysteem ontwikkeld bestaande uit luchtfotografie met vier- en acht propeller drones aangevuld met hoge resolutie fotografie vanaf de grond. Daarnaast hebben we alle gegevens verwerkt in een grit systeem voorzien van coördinaten. Omdat al deze 3-D modellen in een uitgebreider raamwerk moesten worden geplaatst werd er een basis grit voor het hele stadscentrum ontwikkeld.

Foto 5: De oostelijke collonade met de Forum absis geplaatst in het grit. 

De vijfde stap: 3-D reconstructies
Als resultaat van de nieuw verkregen documentatie en alle beschikbare stratigrafische gegevens is het uiteindelijke doel om 3-D reconstructies te maken van alle bouwfases van het stadscentrum vanaf de derde eeuw voor Chr. tot de zesde eeuw na Chr. In vergelijk met bestaande 3-D modellen proberen we een duidelijk onderscheid te maken tussen de originele antieke overblijfselen, moderne restauratie pogingen en beschadigingen door erosie, en proberen we een hypothetisch complete reconstructie te maken van de antieke vorm die het gehad zou moeten hebben.5.

Foto 6: en voorbeeld van een 3-D (hypothetische reconstructie) van De Main Forum Portico.

Deze methode van oppervlak reiniging en opgravingswerkzaamheden, geleid door Axel Gering van het Duitse Archeologische Instituut van Berlijn startte in Ostia al in 2002. Het huidige Ostia Forum Project is een voortzetting van de activiteiten van het Berlijn Team in 2013 met de focus op het Forum en de aanliggende gebouwen.

De volgende gebieden (voorzien van de door ons gehanteerde afkortingen) zijn reeds sinds 2008 behandeld en onderzocht of zullen verder worden onderzocht in de komende jaren:

kaart met onderwerpen

Forum
 
Temple of Rome and Augustus
     
     MFP - Main Forum Portico
     MFR - Main Forum Rooms
     MFW - Main Forum West
     MFE - Main Forum East
     EXE - Exedra
     FSE - Foro delle Statua Eroica
     VDF - Via delle Forica
     ABP - Aula del Buon Pastore
     CDB - Casa della Basilica
     TFR - Taberna Forum Rooms
     TGG - Taberna Giove e Ganimede
     CDT - Caseggiato dei Triclini 
     FDT - Forica dei Triclini
     TDF - Terme del Foro
     MFC - Main Forum ‘Curia’
     MFB - Main Forum ‘Basilica’
     MFD - Main Forum Domus Portico
     DTR - Domus del Tempio Rotondo
     TTR - Taberna Tempio Rotondo
     MUN - Mundus
     TRA - Tempio di Roma e Augusto
     CAP - Capitolium
      ACL - Attius Clementinus
     MLR - Manilius Rusticianus
     PTR - Piazzale del Tempio Rotondo
     TBZ - Terme Bizantine
     NDV - Ninfeo delle Venere
     TDV - Taberna delle Venere
     CBA - Casa Basilicale
     CDL - Caseggiato del Larario  
Curia
  
Basilica
Main Forum Portico
 
Main Forum Domus Portico
Forum della Statua Eroica
 
Caseggiato dei Triclini
Forica dei Triclini (public toilets)
 
Mundus

 vloerdelen

Bron: http://ostiaforumproject.com/
  • notes:
  • 1:Daniel is site manager en supervisor van het Deense team en research assistent van het OFP (zie ookhttp://ostiaforumproject.com/daniel-damgaard-ph-d-student)
  • 2: Italo Gismondo werd deel van de Amministrazione delle Antichità e Belle Arti in 1910 en werd Directeur van de Ostia opgravingen genoemd. Dit bleef hij 44 jaar.
  • 3: Zie 'De laatste dagen van het Romeinse Ostia weer tot leven gebracht'
  • 4:Orthofotografie is een vorm van luchtfotografie met een geometrische correctie, zodat de schaal uniform is (de foto heeft, net als bij een landkaart geen vertekeningen). Een orthofoto kan worden gebruikt om de werkelijke afstanden te meten, omdat het een juiste representatie is van het aardoppervlak, waarbij topografisch reliëf, lens vertekening en camera hoek zijn gecorrigeerd.
  • 5:Voor een korte introductie in de methodiek van specifiek opgraving en onderzoektechniek op grote opgravingen zoals hier in Ostia zie: – Axel Gering. Ruins, Rubbish dumps and encroachment: Resurveying Late Antique Ostia. In: L. Lavan and M. Mulryan (Eds.). Fieldmethods and Post-Excavation Techniques in Late Antique Archaeology, LAA 9, 2012 (Leiden 2013). Page 249-288.

Waardeert u ons werk?

Steun ons dan door een donatie te doen!

Recente artikelen & projecten

De 'elleboog' die heerst over de Adriatische Zee

De 'elleboog' die heerst over de Adriatische Zee

Als je Ancona aan de Adriatische kust bezoekt valt je meteen de gelijkenis op met die andere Italiaanse havenstad ......

Lees meer...

Het Ostia Marina Project 2018

Het Ostia Marina Project 2018

Interviews en de Caseggiato delle Due Scale

Lees meer...

Romeinse haven als speelplaats voor kinderen

Romeinse haven als speelplaats voor kinderen

Enkele weken geleden kreeg ik een bericht onder ogen van het magazine Archaeology News Network, met de titel ‘Jewel of Roman Empire faces Libya dangers’ ....

Lees meer...

Een kijkje in de keuken van de moderne archeologie

Een kijkje in de keuken van de moderne archeologie

Het Ostia Forum Project: Deel 2

Lees meer...

Scheepsbeschuit voor zeelui

Scheepsbeschuit voor zeelui

In diverse artikelen hebben we laten zien hoe belangrijk graan was voor Rome.

Lees meer...
Laatste nieuws

About Roman Ports

Amor and PsycheWe are committed to providing versions of our articles and interviews in several languages, but our first language is English.

Please become a member of the Facebook group, which is our main communication platform. There you can learn about upcoming events and items of interest, post your own photos, or share any stories or general questions you may have.

If you have specific questions about our organisation, questions about financial issues, if you would like to assist in the production of our online magazine, or if you have specific requests or ideas for content, use our contactform below. You can contact us in any language!